Als lasser is het onmisbaar om uw vak uit te oefenen met aandacht voor uw eigen veiligheid. Daarvoor worden verschillende beschermende accessoires aanbevolen. Sommige zijn gemeenschappelijk voor verschillende ambachtelijke sectoren (handschoenen, veiligheidsbril…), andere, zoals lasmaskers, zijn specifiek voor lassers. Deze accessoires zijn zeer nuttig bij het lassen, met name om de ogen te beschermen tegen vonken afkomstig van de verschillende lasprocessen. Terwijl de oudste versies van lasmaskers in één hand worden vastgehouden, is de situatie vandaag heel anders. Er bestaan tientallen varianten, waarvan de panoramische lashelm al enige tijd voor opschudding zorgt.
Wat is een panoramisch lasmasker?
Een masker of lasmasker is de bescherming die wordt gebruikt bij het lassen om de ogen van de lasser te beschermen tegen UV en infrarood. Het voorkomt ook dat metaalspatten het gezicht raken. Bovendien zijn panoramische lasmaskers uitgerust met enkele bijzondere kenmerken. Zoals besloten ligt in de benaming van dit accessoire, heeft het een panoramisch zicht van 180°. De vakman kan zo zijn verschillende laswerkzaamheden uitvoeren zonder zijn masker te hoeven afzetten om zijdelings te kijken.
De voordelen van het panoramische lasmasker
Dit verruimde gezichtsveld van het masker is te danken aan de drie ramen, waarvan twee aan de zijkanten (links en rechts) zijn geplaatst. De lasser geniet zo van een beter zicht dankzij een gezichtszone van 180°. Vermeldenswaard is ook dat dit type masker voorzien is van een hoofdband waarmee het accessoire op zijn plaats wordt gehouden en de handen vrij blijven.
Naast dit aspect is dit lasmasker uitgerust met een technologie die het automatisch maakt. Deze automatisering is voornamelijk gebaseerd op vloeibaar kristalfilters die onmiddellijk verduisteren wanneer de lasboog verschijnt. Wanneer de boog dooft, wordt het glas van het masker weer transparant. Deze functionaliteit is geen overbodige luxe, want ze elimineert een belastende handeling waarbij het vizier van het masker voortdurend op- en neergeklapt moet worden. Dit is mogelijk dankzij een elektro-optisch systeem dat elektronisch de maximale hoeveelheid licht berekent die de ogen kunnen verdragen.
Dankzij zijn unieke ergonomie is het panoramische lasmasker praktisch en biedt het de bediener een groot gebruiksgemak. Zo kan de gevoeligheid van het vloeibaar kristalfilter worden ingesteld op het lasproces. Afhankelijk van de helderheid van het werkstuk is het mogelijk om aan de buitenkant de vertraging in te stellen voor de overgang van de donkere naar de heldere toestand na het uitdoven van de boog.
De verschillende onderdelen van een panoramisch lasmasker
Het panoramische lasmasker maakt gebruik van innovatieve elementen om het gezicht en de ogen van de lasser beter te beschermen. Wat de oogbescherming betreft, is het gebruikelijk om maskers met minimaal twee glaslagen te hebben. Eén aan de buitenkant en één aan de binnenkant. Die aan de binnenkant is doorgaans een slijpvisier waarop een afneembaar deel sluit met in het midden het gezichtsveld en de glaslaag uitgerust met het vloeibaar kristalfilter (filterlas). Afhankelijk van het type las verandert het filterglas van kleur. Bovenop bevinden zich 4 boogdetectoren waarvan de rol is de intensiteit van het licht van de lasboogen te meten om te bepalen wanneer het vizier van het lasmasker verduisterd moet worden. Net naast de detectoren bevindt zich een zonnevoeding in combinatie met lithium. Uiteraard impliceert een panoramisch masker perifeer zicht. Dit is het kenmerkende element van dit type beschermmasker voor lassen.
Sommige panoramische maskers zijn twee-in-één accessoires, want ze zijn ook voorzien van ademhalingsbescherming. Het nut van deze optie vloeit voort uit het feit dat lassers 40% meer kans hebben op longkanker dan mensen in andere sectoren. Er bestaan dan ook vele maskerversies om dit probleem te vermijden. Denk onder meer aan het zuigend lasmasker en het geventileerde panoramische masker.
De keuzerichtlijnen voor een 180° lasmasker
Om te beginnen is criterium nr. 1 bij het kiezen van een panoramisch masker de homologatie. Een 180°-masker moet werkelijk 180° bieden. En daarvoor is uiteraard de aanwezigheid van perifere vizieren vereist. Naast dit punt moet het masker worden onderzocht om na te gaan of het aan de normen voldoet. Als een masker niet conform is, koop het dan niet. Onderzoek ook vóór de aanschaf van een panoramisch masker de verduisteringstijd van de cel en de booggevoeligheid.
Merk op dat bij sommige panoramische maskermodellen de instellingen voor tintregeling of slijpfunctie intern kunnen zijn. Bij andere zijn deze opties extern. U kiest zelf welke u het best bevalt. Het volgende criterium waarop u moet letten is het aantal boogdetectoren. De toestand van deze detectoren bepaalt of de functie die het masker verduistert of transparant maakt operationeel is of niet. Hoe groter het aantal detectoren, hoe groter de kans dat de regelfunctie niet uitvalt.
Wat betreft de voedingswijze van het accessoire heeft u een drievoudige keuze. U kiest ofwel voor een masker met een lithiumbatterij (die vervangen kan worden), ofwel voor een model dat uitsluitend werkt op zonne-energie (voorzien van een niet-oplaadbare reservebatterij). U kunt ook kiezen voor een gecombineerde voeding. Deze voeding combineert zowel de werking van de lithiumbatterij als de werking op zonne-energie.
Wat de externe criteria betreft: let op de afmetingen en het gewicht van het lasmasker. Er bestaat geen standaardafmeting of -gewicht waarmee een goed masker kan worden bepaald. U moet het masker zelf uitproberen om te bepalen of het al dan niet naar uw wens is. Daarnaast zijn er andere, weliswaar secundaire maar toch belangrijke criteria om te controleren. Het gaat er onder andere om na te gaan of uw masker beschikt over een aan/uit-schakelaar en een zweet absorberende band.
Dankzij deze verschillende criteria bent u als professional of beginner in staat het juiste panoramische lasmasker voor uw verschillende werkzaamheden te bepalen.
Waarom een masker gebruiken voor bescherming?
Om twee metalen samen te lassen is een hoge temperatuur nodig. Deze temperatuur produceert op een bepaald niveau fel licht. Wanneer er gelast wordt zonder enige bescherming, kan het intense licht van de lasboog onomkeerbare schade aan de ogen van de bediener veroorzaken. Zijn gezicht kan ook het slachtoffer worden van eventuele spatten van gesmolten metaal.
Vanwege deze talrijke risico's is het lasmasker de voor de hand liggende oplossing. Het beschermt u niet alleen tegen zichtbare straling, maar ook tegen onzichtbare straling zoals infrarood en UV. Het lasmasker beschermt u ook uitwendig tegen brandwonden van de huid en zichtbare oogletsels.
Om dit betoog af te ronden: weet dat het lasmasker ook nuttig is om de vakman te beschermen tegen de diverse dampen, rookgassen en gassen die vrijkomen bij de bewerking van verschillende materialen.
Het verschil met lasbrillen
Het is bewezen dat zowel lasbrillen als lasmaskers een onmisbare oogbescherming bieden. Toch schieten brillen tekort wanneer de lichtintensiteit toeneemt. Op dat moment kunnen alleen lasmaskers de effecten van straling tegengaan. In tegenstelling tot brillen die alleen de ogen beschermen, beschermen lasmaskers het hele gezicht en reiken tot aan de nek.
Traditionele lasmaskers
Traditionele lasmaskers zijn degene die lange tijd door professionele lassers uit een bepaald tijdperk werden gebruikt. Sommigen geven er nog steeds de voorkeur aan vanwege het glazen lens met vaste tint. Dit masker heeft een permanent donkere tint. Minder duur en robuuster dan panoramische lasmaskers, hebben klassieke maskers toch enkele tekortkomingen. Deze tekortkomingen zijn enigszins verholpen in de panoramische modellen.
Daartoe behoort het hinderlijke karakter van het accessoire voor de lasser telkens wanneer hij het laswerk en de las die hij uitvoert duidelijk wil zien. Hij moet ook het vizier opklappen telkens wanneer hij wil beginnen met lassen of zijn laspositie wil voorbereiden. Vervolgens is hij verplicht het vizier neer te klappen telkens wanneer hij de boog wil ontsteken. Naast deze frequente hinder kan deze beweging nekspanning veroorzaken en zorgen voor aanzienlijke vermoeidheid aan het einde van de dag.
Deze herhalende beweging komt nog vaker voor bij beginnende lassers van wie de beheersing nog niet perfect is. Zij zullen het masker zeer regelmatig op en neer moeten kantelen om te controleren of de toorts goed in de las is geplaatst voor de ontsteking. Als de ontstekingsfase mislukt, zal het werk bezaaid zijn met lasfouten, iets wat geen enkele lasser wenst.