Dit document is bedoeld om de drie meest gebruikte booglasprocessen kort toe te lichten, met name voor hobbyisten:
- Het MMA-proces (111),
- Het TIG-proces DC of AC (141),
- Het MIG-proces (131) / MAG (135).
1 - Het MMA-proces (Manual Metal Arc - 111)
Dit is het meest bekende, eenvoudigste en meest verspreide proces. Oorspronkelijk bestaand uit een eenvoudige transformator die wisselstroom leverde, zijn moderne lasapparaten tegenwoordig meestal van het "inverter"-type, waarbij gebruik wordt gemaakt van vermogenshalfgeleiders die vele voordelen bieden: gelijkstroom waarmee de polariteit kan worden aangepast aan het type elektrode, hogere nullastspanning, betere intensiteitsregeling, en hulpfuncties zoals arc-force en anti-vastkleven. Dit proces maakt gebruik van beklede elektroden (in de volksmond "staven" genoemd) met een diameter van meestal 1,6 tot 4 mm. De enige instelling op deze apparaten is de intensiteit afhankelijk van de elektrodediameter. Dit proces is geschikt voor het gangbare hobbywerk, voornamelijk op staal met diktes van ongeveer 2 tot 10 mm. Soms meer (in meerdere lagen), maar moeilijk minder.
Voorbeeld van een MMA-lasapparaat
Principe van MMA-lassenOpmerking: Ter informatie: het vuldraadproces (114, semi-automatisch zonder gas) sluit aan bij MMA, waarbij de elektrode wordt vervangen door een continu afrollende draad. In dit geval is de primaire instelling de afrolsnelheid van de draad. Dit proces kan een alternatief zijn voor MAG bij grof werk, met name wanneer er buiten gelast moet worden.
2 - Het TIG-proces (Tungsten Inert Gas - 141)
Dit proces maakt gebruik van een stroomgenerator vergelijkbaar met die van MMA (geregeld op intensiteit), maar de boog wordt geproduceerd tussen het werkstuk en een niet-smeltende wolfraamelektrode, onder bescherming van een neutraal gas (gewoonlijk zuiver argon), met toevoeging van een vulmetaal in de vorm van staven met een aangepast diameter en van dezelfde aard als het te lassen metaal. In dit opzicht kan het TIG-proces worden vergeleken — vanwege het gebruik van beide handen — met autogeen lassen met een brander of met solderen.
Het TIG-proces maakt het mogelijk zeer nette en zeer nauwkeurige lassen te maken, zonder spatten, rook of slak, op zeer dunne materialen (< 1 mm) van allerlei metaalsoorten.
Let echter op: er bestaan twee soorten TIG-lasapparaten:
- DC (gelijkstroom) voor staal, roestvrij staal en eventueel koper,
- AC/DC (gelijkstroom of wisselstroom) waarmee ook aluminiumlegeringen kunnen worden gelast.
De prijs van een TIG-lasapparaat varieert sterk: zeer betaalbaar voor de eenvoudigste DC-modellen, tot veel hogere prijzen voor AC/DC-apparaten met talrijke instelingsmogelijkheden.
Voorbeeld van een TIG-lasapparaat
Principe van TIG-lassenOpmerking: Omdat MMA- en TIG DC-lasapparaten gebaseerd zijn op dezelfde stroomgenerator, is elk TIG-lasapparaat geschikt voor MMA-lassen. Omgekeerd is het mogelijk om TIG DC te lassen met een MMA-lasapparaat, mits een toorts met klep wordt gebruikt om de argoonstroom handmatig te regelen. Het ontbreken van andere instellingen dan de intensiteit, de contactontsteking, het gasverspilling en het gebruiksgemak beperken deze mogelijkheid echter tot uitzonderlijk gebruik.
Voorbeeld van een toorts met klep3 - Het MIG-proces (Metal Inert Gas - 131) / MAG (Metal Active Gas - 131)
Deze zogenaamde "semi-automatische" processen maken gebruik van een specifieke stroomgenerator (geregeld op spanning) en een vulmetaal in de vorm van draad op een spoel, afgerold op de juiste snelheid. De relatief complexe instellingen (spanning en draadsnelheid) van deze apparaten worden soms voor beginners vereenvoudigd door hulpfuncties die bekend staan als "synergetische modus". In tegenstelling tot het TIG-proces verschilt het gebruikte gas afhankelijk van het te lassen metaal:
- Zuiver argon voor aluminiumlegeringen (MIG),
- Argon met 2% CO² voor roestvrij staal (MAG),
- Argon met +/- 12% CO² voor laaglegerings staal (MAG).
Dit vereist meerdere gasflessen afhankelijk van het te lassen metaal. De mantel van de toorts en de afrolrollen moeten eveneens worden aangepast.
Voorbeeld van een MIG-MAG-lasapparaat
Principe van MIG-MAG-lassenOpmerking 1: Sommige instap semi-automatische lasapparaten besparen op de "Euro"-connector voor de toorts, wat ingrepen aan de mantel aanzienlijk bemoeilijkt en een snelle torchwissel verhindert.
Opmerking 2: Omdat de stroomgenerator anders is ontworpen dan die van een MMA- of TIG-lasapparaat, zijn weinig semi-automatische lasapparaten werkelijk geschikt voor het lassen met beklede elektroden (mits de benodigde aansluitingen aanwezig zijn).
4 - Multi-procesapparaten (ter informatie)
Omdat er een markt voor bestaat, zijn er apparaten te vinden die kunnen lassen in MMA-, TIG DC- (met beperkingen) en semi-automatische MIG/MAG-modus. Slechts bepaalde modellen presteren goed bij deze moeilijke oefening; het delen van ervaringen helpt om de bewezen modellen te identificeren. Vergeet niet dat bij een defect een dergelijk apparaat alle lasmogelijkheden wegneemt.
Multi-procesapparaat